System kaucyjny, który miał zwiększyć poziom recyklingu i ograniczyć liczbę wyrzucanych opakowań, stał się również celem prób nadużyć. Od fałszywych oznaczeń po wykorzystywanie słabych punktów automatów — pojawiają się kolejne sposoby na bezprawne uzyskanie zwrotu kaucji.
System kaucyjny działa w Polsce od 2025 roku
System kaucyjny został uruchomiony w Polsce 1 października 2025 r. Pierwsze trzy miesiące stanowiły okres przejściowy, podczas którego sklepy, operatorzy oraz konsumenci dostosowywali się do nowych zasad. Od początku 2026 r. system zaczął funkcjonować w pełnym zakresie.
Kaucja wynosi 50 gr w przypadku objętych systemem plastikowych butelek i puszek oraz 1 zł w przypadku zwrotnych butelek szklanych.
Wraz z uruchomieniem nowych rozwiązań zaczęły pojawiać się jednak próby wykorzystania systemu do uzyskiwania nienależnych zwrotów.
Jednym ze sposobów było wykorzystywanie konstrukcji niektórych automatów do przyjmowania opakowań. Problem dotyczył między innymi urządzeń, w których skaner znajdował się poza otworem wrzutowym. Pozwalało to zeskanować prawidłowo oznaczone opakowanie, a następnie wrzucić do automatu inną puszkę lub butelkę, która nie była objęta systemem kaucyjnym.
Operator Polska Kaucja informował wcześniej również o przypadkach podrabiania etykiet, masowego zwracania opakowań nieobjętych systemem oraz świadomego wprowadzania pracowników sklepów w błąd.
Jedna puszka wykorzystana do wyłudzenia 10,50 zł
Przykład takiego procederu opisał przedsiębiorca i ekspert zajmujący się rozwiązaniami ekologicznymi. W mediach społecznościowych przedstawił sytuację zaobserwowaną przy automacie do zwrotu opakowań w jednym ze sklepów.
„Widzę jak pewien człowiek z kapturem na głowie stoi przy automacie i trzymając w ręku jedną i tą samą puszkę macha nią przed skanerem, podczas gdy drugą ręką wyciąga z torby inne i wrzuca do dziury” — mogliśmy przeczytać.
Po sprawdzeniu zawartości automatu miało się okazać, że większość wrzuconych puszek nie posiadała wymaganych oznaczeń ani właściwych kodów.
„Po sprawdzeniu zawartości worka okazało się, że było 21 puszek bez znaku kaucyjnego i właściwego kodu EAN plus ta jedna właściwa. Wyłudzone 10,50 PLN” — opisał ekspert.
Przypadek pokazuje, że nawet stosunkowo niewielka wartość pojedynczej kaucji może zachęcać do prób wielokrotnego wykorzystania tego samego prawidłowo oznaczonego opakowania.
Fałszywe naklejki i inne metody obchodzenia zabezpieczeń
Latem uwagę zwróciła również sprzedaż w internecie naklejek imitujących oznaczenia stosowane w systemie kaucyjnym. Oferowane materiały miały zawierać fałszywe kody i oznaczenia, które mogły służyć do prób uzyskania zwrotu pieniędzy za opakowania nieobjęte systemem.
Sprawą zainteresowała się policja, która ostrzegała przed konsekwencjami prawnymi związanymi z takim procederem.
Media opisywały także inne sposoby obchodzenia zabezpieczeń. Wśród nich znalazło się wielokrotne skanowanie tego samego opakowania, próby wyciągania butelek z automatów za pomocą żyłki lub sznurka oraz kopiowanie potwierdzeń zwrotu.
Za oszustwo mogą grozić poważne konsekwencje
Próby uzyskania kaucji za opakowania, które nie są objęte systemem, mogą prowadzić do odpowiedzialności karnej.
Celowe doprowadzenie punktu zbiórki do wypłacenia pieniędzy za sfałszowane lub nieuprawnione opakowanie może zostać potraktowane jako oszustwo. Zgodnie z przywoływanymi przepisami Kodeksu karnego może za nie grozić kara od sześciu miesięcy do ośmiu lat pozbawienia wolności.
Podrabianie lub przerabianie etykiet zawierających oznaczenia systemu może natomiast zostać zakwalifikowane jako fałszerstwo, za które przewidziana jest kara od trzech miesięcy do pięciu lat pozbawienia wolności.
System kaucyjny wymaga skutecznych zabezpieczeń
Polski system kaucyjny obejmuje plastikowe butelki PET, puszki oraz zwrotne butelki szklane. Jego skuteczność zależy jednak nie tylko od dostępności punktów zbiórki, ale również od odpowiednich zabezpieczeń automatów i właściwej weryfikacji zwracanych opakowań.
Dotychczasowe przypadki pokazują, że wraz z upowszechnieniem systemu operatorzy i sklepy muszą mierzyć się także z próbami obchodzenia jego zasad. Wzmocnienie zabezpieczeń urządzeń oraz skuteczna kontrola oznaczeń mogą mieć istotne znaczenie dla ograniczenia podobnych nadużyć w przyszłości.
Andrzej Stasiuk jest współpracownikiem serwisu Przecław News, gdzie zajmuje się tematyką wiadomości, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Skupia się na jasnym i rzetelnym przekazywaniu informacji, relacjonowaniu bieżących wydarzeń oraz prezentowaniu historii i tematów, które mają znaczenie dla współczesnych czytelników.
Więcej artykułów
Arabia Saudyjska mocno obniża ceny ropy dla Azji. Największa korekta od ponad dwóch dekad
Dino rozwija własną energetykę słoneczną. Kierowcy aut elektrycznych liczą na więcej
Narodowy Bank Zjednoczonych Emiratów Arabskich stwierdził, że poniedziałkowa przerwa w świadczeniu usług, która dotknęła klientów, nie była cyberatakiem