Wzorce migracji, zagrożenia bezpieczeństwa i potrzeby uchodźców z Ukrainy – Analiza bezpieczeństwa regionalnego #3 – Polska

Kluczowe wnioski

1 Dostęp do praw w krajach przyjmujących stanowi złożony krajobraz. Z biegiem czasu uchodźcy z Ukrainy stanęli przed kontrastem pomiędzy pozytywnymi tendencjami wpływającymi na dostęp do praw, w tym na skuteczność tymczasowej ochrony i szybki dostęp do rynków pracy, ze znaczącymi barierami w stabilnym zakwaterowaniu i opiece zdrowotnej. Na ogólny obraz wpływa sytuacja w poszczególnych krajach przyjmujących oraz socjologiczna charakterystyka uchodźców.

2 Zwiększone trudności uchodźców powracających z krótkich wyjazdów na Ukrainę. Odsetek osób, które po powrocie do krajów przyjmujących stanęły w obliczu wyzwań, wzrósł trzykrotnie z 6% w czwartym kwartale 2022 r. do 18% w trzecim kwartale 2023 r. Wyzwania te obejmują cofnięcie statusu prawnego, zakończenie świadczeń z zabezpieczenia społecznego oraz ograniczenia dotyczące ponownego wjazdu do krajów przyjmujących po przeprowadzce na Ukrainę. Warto zauważyć, że stosunkowo duża liczba uchodźców w Polsce doświadczyła tych wyzwań.

3 Zmniejszenie odsetka uchodźców nieposiadających dokumentów tożsamości nadal stanowi wyzwanie. Odsetek uchodźców zgłaszających brak dokumentów tożsamości spadł w II kwartale 2023 r. i III kwartale 2023 r. w porównaniu do poprzednich okresów.
Pomimo tego spadku, w III kwartale 2023 r. 23% respondentów nadal zgłaszało braki dokumentów, głównie ze względu na paszporty biometryczne i trudności z uzyskaniem dokumentów tożsamości w swoich krajach, w których rośnie liczba uchodźców. Ponadto potrzeba gromadzenia dokumentów w dalszym ciągu przemieszcza się tam i z powrotem między krajami przyjmującymi a Ukrainą.

4 Ograniczony dostęp do podstawowych praw wśród uchodźców o szczególnych potrzebach. Z biegiem czasu gospodarstwa domowe z osobami o szczególnych potrzebach – osobami starszymi, niepełnosprawnymi i cierpiącymi na poważne schorzenia – uzyskały niższy poziom dostępu do szeregu praw, w tym dokumentów tożsamości, mieszkań długoterminowych, opieki zdrowotnej i zatrudnienia. Tendencja ta uwypukla rosnącą bezbronność tych grup w miarę kontynuowania wysiedleń.